Orðabók yfir myndlistarhugtrök, efni, tækni og verkfæri
Abstrakt list felur í sér að myndir eða form eru ekki endursögn raunveruleikans heldur frekar hugmyndir, tilfinningar eða form án beinna vísana í veruleikann. Hún getur verið mjög margvísleg í túlkun.
Alkóhólblek er litarefni sem leysist upp í alkóhóli og er notað til að búa til litrík og óvænt mynstur á sléttum yfirborðum. Hún þornar hratt og er vinsæl í blandtækni og handverki.
Aðal litir eru grunnlitir sem hægt er að blanda saman til að mynda aðra liti. Aukalitir eru litir sem eru blandaðir úr tveimur aðal litum og mynda mýkri litbrigði.
Akrýlmálning er vatnsbundið málunarefni sem þornar hratt og er þekkt fyrir mikla litsterkni og fjölhæfni. Hún hentar vel á fjölbreytt efni eins og striga, tré og pappír. Akrýlmálning er einnig auðveld
Blandtækni er list- og handverkstækni þar sem notað er fleiri en eitt efni eða tækni í sama verki til að ná fram sérstökum áhrifum og dýpt. Þetta opnar möguleika á óendanlegri sköpun.
Blómaskreytingar eru notkun blóma eða blómamynstra til að skreyta textíl, pappír eða önnur handverk. Þær bæta fegurð og líf í verk og eru algengar í prjón, saum og scrapbooking.
Blýantur er teiknifæri sem samanstendur af grafítkjarna umlukinn trékápu. Hann er notaður til að skissa, teikna og skrifa með. Blýantar fást í mismunandi hörkugráðum sem hafa áhrif á hversu dökkar eða
Brennslu er ferli þar sem leir eða keramik er hituð í háum hita til að harðna og verða varanleg. Brennsluferlið getur haft áhrif á lit, áferð og styrk verksins. Rétt brennsla er lykilatriði til að try
Bleikja er málningartækni þar sem þunn, gegnsæ lög af málningu eru lögð yfir þurrt lag til að auka litadýpt og ljóma. Hún gefur myndum dýpri og ríkari litbrigði og er algeng í olíumálun. Bleikja er of
Blöndunartækni felur í sér að blanda saman litum eða efnum til að ná fram nýjum litum eða áferð. Þetta getur verið gert með pensli, spaða eða öðrum verkfærum. Rétt blöndun gefur listamanni stjórn á li
Découpage er handverk þar sem myndir eða myndrænt efni eru límd á hlut og síðan húðuð með lakki til að skapa falleg og einstaklingsbundin verk. Þetta er vinsæl tækni fyrir persónulegar gjafir og skrey
Dýpt í myndlist er tilfinning fyrir þrívídd og fjarlægð í flötum myndverkum. Hún er oft náð með sjónarhorni, skuggum og litavali.
Etsing er prenttækni þar sem málmplata er húðuð með vaxi eða ónæmu efni, og mynstur er ristað í yfirborðið. Platað er svo sett í sýru sem etur í gegnum óvarða hluta, sem skapar línur sem prentað er af
Expressjónismi leggur áherslu á að tjá tilfinningar og persónulega reynslu frekar en að endurskapa raunveruleikann nákvæmlega. Litur og form eru oft dramatísk og túlkunarfull.
Flóttalína er lína í sjónarhorni þar sem allar línur sem eru samsíða falla saman í eitt punkt. Hún hjálpar til við að skapa dýpt og raunveruleika í myndum.
Formfræði fjallar um lögun og byggingu forms í listaverkum. Hún skoðar hvernig mismunandi form hafa áhrif á heildaráhrif myndarinnar og hvernig þau tengjast hvert öðru.
Fixatíf er efni sem sprautað er yfir teikningar eða pastelmálverk til að festa og vernda þau fyrir nudd og ryki. Það kemur í veg fyrir að duftkennd efni fljúgi eða breytist. Fixatíf er algengt í teikn
Gesso er hvítur grunnur úr kalki og lími sem lagður er á striga eða tré til að undirbúa yfirborðið fyrir málun. Hann gerir yfirborðið sléttara og tryggir að málningin festist betur. Gesso er undirstað
Gildra er málningartækni þar sem þykkt lag af málningu er lögð á strigann, oft með pensli eða hníf. Hún gefur verkinu áferð og dýpt og skapar skugga og lýsingu sem gefa myndinni líf. Gildra er vinsæl
Gljáandi er áferð yfirborðs sem endurkastar miklu ljósi og gefur skær og bjart útlit. Í myndlist og handverki eykur gljáandi áferð litadýpt og gerir litina lifandi. Gljáandi lakk eða varnish er oft no
Gljáaáferð vísar til yfirborðsáhrifa málunar sem endurkastar ljósi og gefur verkinu glansandi útlit. Hún er oft fengin með því að bæta við sérstökum medium eða lakki. Gljáaáferð getur aukið litaauðgi
Grundun er undirlag sem lagður er á striga eða annan flöt áður en málun hefst. Hún bætir við áferð, verndar efnið undir og tryggir betri viðloðun málningar. Algengasta grundunin er gesso, sem er hvítu
Grunnur er efni sem er borið á undirlag til að gera það tilbúið fyrir málun. Hann bætir við áferð, tryggir betri viðloðun málningar og kemur í veg fyrir að málning sogist of mikið inn í undirlagið. Al
Gúass er vatnsbundið málunarefni sem er þéttara og þekjandi en vatnslitir. Hann gefur mattan og þéttleikan lit sem hentar vel fyrir grafískar myndir og hönnun. Gúass þornar hratt og er auðvelt að endu
Ilmsteinar eru smáir steinar sem eru búnir til eða meðhöndlaðir með ilmolíum til að gefa frá sér góða lykt. Þeir eru vinsælir í kertagerð og sápugerð til að bæta við ilm.
Impressjónismi er listastefna sem kom fram á 19. öld og leggur áherslu á að fanga ljós og lit í augnablikinu. Listamenn nota oft léttar og lauslegar burstar og reyna að miðla skynjun frekar en nákvæmr
Íslensk listasaga spannar þróun myndlistar og handverks á Íslandi frá landnámi til samtímans. Hún tengist bæði norrænni hefð og áhrifum erlendra listastefna.
Íslenskir listamenn hafa lagt sitt af mörkum til alþjóðlegrar listasögu með því að tengja hefðbundna íslenska menningu og náttúru við nýjar listastefnur. Margir hafa unnið í fjölbreyttum miðlum.
Keramik er list og handverk sem felur í sér mótun leirs og brennslu hans til að búa til föst og varanleg form. Þetta nær yfir fatnað, skúlptúra og listaverk. Keramik getur verið bæði fagurfræðilegt og
Kertagerð er handverk þar sem vax er brætt og mótað í kertalögur, oft með ilmi eða litum. Þetta er bæði skemmtileg og skapandi iðja sem býður upp á fjölbreyttar möguleika.
Kol er teikniefni unnið úr brenndu tré eða öðrum lífrænum efnum. Það gefur djúpar, svartar línur og er mikið notað í skissur og tjáningu ljóss og skugga. Kol er auðvelt að dreifa og blandast vel við ö
Leirvinnsla er listgrein þar sem leir er mótaður í skúlptúra eða nothæfa hluti eins og keramik. Hún felur í sér bæði handsmíði og notkun á hjóli. Þetta ferli krefst þolinmæði og nákvæmni til að ná fra
Litafræði fjallar um hvernig litasamsetningar virka saman og hvernig litir hafa áhrif á sjón og tilfinningar. Hún hjálpar listamönnum að velja og blanda liti til að ná fram tilteknum áhrifum í verkum
Litahringurinn er hringur sem sýnir grunnliti og samband þeirra sín á milli. Hann er gagnlegur til að skilja hvernig litir virka saman og hvaða litir henta hvert öðru.
Litasamsetning er hvernig litir eru raðaðir og blandaðir í listaverki til að skapa jafnvægi og áhuga. Hún byggir á skilningi litafræði og áhrifum lita saman í heild.
Litblöndun er ferlið þar sem tveir eða fleiri litir eru blandaðir saman til að mynda nýjan lit. Rétt litblöndun er lykillinn að góðri litafræði í myndlist.
Línumynd er teikning sem byggir eingöngu á línum án skuggunar eða litunar. Hún leggur áherslu á form, útlínur og hreyfingu í myndinni.
Lakk er þunnt lag af föstu eða hálfgagnsæju efni sem notað er til að verja og skreyta yfirborð. Í myndlist getur lakk gefið gljáandi eða matta áferð og aukið endingu verksins. Lakk er oft notað utan á
Litarefni eru fíngerðar duft- eða kristallóttar sameindir sem gefa málunarefnum lit. Þau eru óleysanleg í vatni eða olíu og eru blönduð við bindiefni til að mynda málningu. Gæði og tegund litarefnis h
Líprönd er verkfæri með flatu málmblaði og handfangi sem notað er til að blanda málningu eða bera hana á striga með sérstökum hætti. Hún hentar vel til að skapa áferð og gildru í málverkum. Líprönd er
Merkingar eru mismunandi leiðir til að setja persónulega og tjáningarfulla línu, punkt eða áferð á yfirborð í myndlist. Þær geta verið gerðar með fjölbreyttum tólum og efnum, og eru grundvöllur fyrir
Málun er listform þar sem litasambönd eru sett á yfirborð með penslum, tússum eða öðrum tólum. Hún felur í sér ýmsa tækni og stíla og er notuð til að tjá tilfinningar, hugmyndir og sjónræna fegurð. Má
Mínimalísmi leggur áherslu á einfaldleika og að draga úr öllum óþarfa þáttum í list. Notaðir eru fáir litir og einföld form til að ná fram hreinum og skýrum áhrifum.
Matta er áferð yfirborðs sem er dull og endurkastar litlu ljósi, án glans. Í málningu og lakknotkun gefur matta áferð verkinu mjúkan og náttúrulegan blæ. Matta áferð er vinsæl þegar ósk um lágmark glj
Medium er efni sem bætt er við málunarefni til að breyta eiginleikum þeirra, svo sem þykkt, þornunartíma eða gljáa. Til dæmis má nota olíumedium til að þynna olíuliti eða akrýlmél til að breyta áferð
Pappír er grunnur margra handverka og listar, notaður til að skrifa, prenta, skera og líma. Í blandtækni, scrapbooking og découpage er pappír ein af algengustu hráefnunum.
Pastell eru litríkar teikniblýantar úr dufti, bindiefni og litarefnum. Þau eru mjúk og auðvelt að blanda þau til að ná fram mýkri litaflötum og áferð. Pastell eru vinsæl í portrettteikningu og landsla
Popplist er listastefna sem byggir á menningu dagsins, auglýsingum og neysluvörum. Hún notar oft bjarta liti og myndir úr fjölmiðlum til að gera listina aðgengilega og fyndna.
Prentgerð er listform þar sem myndir eru framleiddar með því að prenta frá formum á yfirborði, svo sem tré, málm eða gúmmí. Hún gerir kleift að búa til margföld eintök af listaverkum.
Prjón er handverk þar sem þræðir eru fléttaðir saman með sérstökum prjónuverkfærum til að búa til teppi, föt eða skrautmuni. Prjón er hefðbundin iðja með djúpar rætur í íslenskri menningu.
Paletta er flatur borði, oft úr tré eða plasti, sem listamaður notar til að blanda og halda málningu á meðan unnið er. Hún er lykilverkfæri í málun og auðveldar litaval og samsetningu. Palettur koma í
Penslar eru verkfæri með hárum eða trefjum sem notað er til að bera málningu á yfirborð. Það eru til margar gerðir af penslum, eins og flatar, kringlóttar og fíngerðar, hver þeirra hentar mismunandi m
Raunsæi leggur áherslu á að sýna heiminn eins og hann er í raun og veru, án rómantíseringar eða túlkunar. Listamenn reyna að fanga daglegt líf og venjuleg viðfangsefni nákvæmlega.
Resin er plastefni sem harðnar þegar það blandast við herðiefni, og er mikið notað í handverki til að búa til gljáandi og sterka yfirborð. Oft er það blandað við liti, blóm eða önnur skreytingarefni.
Saum er handverk eða iðnaðargrein sem felur í sér að festa saman eða skreyta efni með þráðum og nálum. Saumun er grundvallartækni í fatasaum, textíllist og handverki.
Saumavél er tæki sem auðveldar og flýtir fyrir saumavinnu með því að sameina þræði í textíl á hraðan og nákvæman hátt. Hún er ómissandi í fatasaum og margbreytilegum textílverkum.
Scrapbooking er handverk þar sem myndir, pappír og ýmis skraut eru sett saman á blaðsíður til að varðveita minningar og segja sögu. Þetta er skapandi leið til að skreyta ljósmyndaalbúm.
Silfurprentun er ljósmyndunarferli sem notar silfurhalíð til að búa til myndir með mikilli skerpu og dýpt. Þessi hefðbundna aðferð var algeng áður en stafrænar myndatökur urðu ríkjandi. Hún skilar myn
Sjónarhorn er tækni sem gerir listamanni kleift að sýna dýpt og rúmmál á tvívíðu yfirborði. Með sjónarhorni er hægt að skapa raunsæi og sjónræna dýpt í myndum.
Sjónarhornslínur eru línur sem beinir augum áhorfanda að flóttapunkti til að sýna dýpt. Þær eru grundvöllur sjónarhornstækni í myndlist.
Skuggamynd er notkun skugga og tóna til að sýna dýpt og lögun í teikningu eða málverki. Hún gefur myndinni líf og þrívíddaráhrif.
Skuggavarp vísar til þess hvernig skuggar falla á hluti og yfirborð í myndlist til að gefa tilfinningu fyrir ljósi og rúmmáli. Rétt notkun skugga eykur raunsæi og dýpt í verkum.
Sápugerð er handverk þar sem hráefni eins og fitu og alkalí eru blönduð og brugðið þannig til að búa til sápu. Það er bæði skapandi og praktísk iðja sem gerir kleift að búa til einstaklega fallega og
Súrrealismi er listastefna sem byggir á draumaheimi og undirmeðvitund, þar sem eðlilegar reglur og rök eru oft brotnar. Myndir eru oft óraunverulegar og táknrænar.
Sfumato er málningartækni þar sem litir og litbrigði blandast svo mjúklega saman að engin skörp skil eru á milli þeirra. Þessi tækni skapar þokukennda og rólega stemningu í verkum, oft notuð til að my
Spátlar eru flatar eða oddhvassir verkfæri sem eru notuð til að bera málningu á yfirborð eða blanda litum saman. Þeir eru sérstaklega gagnlegir við að skapa áferð og þykka lag af málningu, einkum í ol
Strigi er sterkt efni, oftast gerð úr bómull eða linnu, sem notað er sem undirlag fyrir málun. Það er spennut upp á trégrind og getur verið með mismunandi áferð eftir því hvernig það er meðhöndlað. St
Stöfli er grind eða standur sem heldur uppi striga eða málverkum meðan unnið er að þeim. Hann auðveldar listamanni að vinna í þægilegri hæð og sjónarhorni. Stöflar eru misstórir og eru bæði borð- og g
Teikning er grunnur myndlistar þar sem listamaður notar línur og form til að skapa mynd. Hún er oft fyrsta skrefið í myndvinnslu og hjálpar til við að skipuleggja samsetningu og hugmyndir.
Textill er listform og handverk þar sem efni eru unnin með saumi, vefnaði eða prjóni. Íslensk textílmenning hefur sterka hefð með áherslu á náttúruleg efni og mynstrun.
Textíll er efni sem framleitt er úr þræði eða strengjum, oft notað í fatnað, heimilisefni og listaverk. Textíl getur verið úr náttúrulegum eða gerviefnum og er grundvöllur margra handverka.
Tréprentun er prentaðferð þar sem mynstur er grafið niður í tréplötu, sem síðan er lituð og prentuð á pappír eða efni. Þetta er ein elsta prentaðferðin og einkennist af skörpum línum og sterkum andstæ
Tussar eru teikni- og litfæri með bleki sem flæðir úr túbu eða pennahúsi. Þeir eru notaðir til að skapa skarpa liti og línur í teikningum og hönnun. Tussar geta verið vatnsleysanlegir eða óleysanlegir
Tækni í myndlist og handverki vísar til aðferða og vinnubrögða sem listamaður notar til að skapa verk sín. Hún getur verið handverk, prentun, málun eða blanda af mörgum aðferðum. Þekking á tækni er gr
Tempera er málunartækni þar sem litarefni eru blönduð við egg eða önnur bindiefni til að mynda fljótþornandi málningu. Þessi tækni var mjög vinsæl í miðöldum og býður upp á skýra liti með mattri áferð
Trompe-l'oeil er málningartækni sem reynir að blekkja áhorfandann með því að skapa fullkomna sýnd þrívídd og raunveruleika. Nafnið þýðir „að blekkja augað“ á frönsku. Þessi tækni er oft notuð í veggmy
Vax er efni sem bráðnar við hitun og harðnar við kólnun, oft notað í kertagerð og sápugerð. Það getur verið úr náttúrulegum eða gerviefnunum og býður upp á fjölbreytta notkunarmöguleika.
Vatnslitir eru málunarefni gerð úr litarefnum sem leysast upp í vatni og gefa ljósar, gegnsæjar liti. Þeir henta vel til að ná fram mjúkum litabreytingum og eru oft notaðir í fagurfræðilegri og náttúr
Vernissa er gegnsær eða hálfgagnsær málningarlakk sem lagður er yfir málverk til að vernda það fyrir ryki, raka og áverka. Hún getur aukið dýpt lita og gefið yfirborðinu gljáa eða matta áferð. Verniss