Hvernig á að búa til kerti?
Langar þig að búa til þín eigin kerti? Hér er allt sem þú þarft að vita: hvaða vax hentar, hvernig þú velur þráð og ilmefni, réttan hita og skref fyrir skref leiðbeiningar fyrir byrjendur.
Vaxtegundir
Val á vaxi hefur mest áhrif á bruna, ilmkast og útlit kertisins.
| Vaxtegund | Eiginleikar | Ráð |
|---|---|---|
| Sójavax | Náttúrulegt, brennur hreint og lengi | Vinsælast hjá byrjendum — tekur vel við ilmefnum og er umhverfisvænt. |
| Parafínvax | Sterkur ilmkast og skýr litur | Gefur öflugan ilm — oft blandað sójavaxi fyrir bestu útkomu. |
| Býflugnavax | Náttúrulegt með mildan hunangsilm | Harðara og brennur lengi — gott í blöndur og handáburð. |
| Kókosvax | Mjúkt, hreint bruni og frábært ilmkast | Oft blandað sójavaxi fyrir kerti í glasi (container candles). |
| Gelvax | Gegnsætt, fyrir skreytt gelkerti | Sýnir skraut inni í glasi — notaðu aðeins gel-öruggan ilm. |
Það sem þú þarft
Vax
Grunnurinn í kertinu. Sójavax er auðveldast fyrir byrjendur og tekur vel við ilmi og lit.
Kertaþráður (wick)
Þykkt þráðarins fer eftir þvermáli kertisins — of grannur þráður gefur holan bruna, of þykkur ofsafenginn loga.
Ilmefni / ilmolía
Notaðu ilmefni sem eru sérhönnuð fyrir kerti. Almenn regla er 6–10% af þyngd vaxsins.
Kertalitur
Litarefni í flögum eða dropum sem eru ætluð kertum — matarlitur virkar ekki.
Ílát eða mót
Hitaþolin glös fyrir container-kerti eða sílikonmót fyrir standandi kerti (pillar).
Hitamælir
Nauðsynlegur til að bæta ilmi við á réttum hita svo hann brenni ekki upp.
Svona býrðu til kerti skref fyrir skref
- 1
Bræddu vaxið
Bræddu vaxið í vatnsbaði upp í ráðlagðan hita (t.d. 60–70°C fyrir sójavax). Notaðu hitamæli og hrærðu varlega.
- 2
Bættu við lit
Hrærðu kertalit út í bráðið vaxið þar til liturinn er jafn. Byrjaðu á litlu magni — auðveldara er að bæta við en að draga úr.
- 3
Bættu við ilmi
Þegar vaxið hefur kólnað í ca. 60–65°C bætirðu ilmefninu við (6–10% af þyngd vaxsins) og hrærir vel í 1–2 mínútur svo það blandist alveg.
- 4
Festu þráðinn og helltu
Festu þráðinn í botn ílátsins og haltu honum beinum með priki. Helltu vaxinu rólega og gættu þess að þráðurinn haldist í miðju.
- 5
Láttu kólna og snyrtu þráðinn
Leyfðu kertinu að harðna í nokkrar klukkustundir við stofuhita. Klipptu þráðinn niður í ca. 5 mm áður en kveikt er.
Hvað er hægt að búa til?
Ilmkerti í glasi
Sójavax og kókosvax í hitaþolnu glasi gefa hreinan bruna og gott ilmkast — vinsælasta byrjendaverkefnið.
Gjafakerti
Heimatilbúin kerti með völdum ilmi og lit gera persónulegar og fallegar gjafir.
Standandi kerti (pillar)
Harðara vax og sílikonmót gefa standandi kerti sem þarf ekki ílát.
Sprittkerti (tea lights)
Lítil kerti í álbökkum — fullkomin til að æfa sig og prófa nýja ilmi.
Wax melts
Ilmvax án þráðar sem er brætt í ilmlampa — einfalt, öruggt og frábært fyrir byrjendur.
Árstíðakerti
Búðu til jóla-, sumar- eða haustkerti með árstíðabundnum ilmum og litum.
Öryggi við kertagerð
Bræddu vax alltaf í vatnsbaði — aldrei beint á hellu, því vax getur kviknað við of háan hita. Notaðu hitamæli, vinndu í vel loftræstu rými og hafðu vaxið aldrei án eftirlits á meðan það hitnar. Leyfðu kertum að harðna alveg áður en kveikt er.
Algengar spurningar
Hvaða vax er best fyrir byrjendur?
Sójavax er vinsælast hjá byrjendum — það bræðist auðveldlega, brennur hreint, tekur vel við ilmefnum og litum og er umhverfisvænt. Kókosvax og blöndur af sója og kókos gefa líka frábæra útkomu í kerti í glasi.
Hversu mikinn ilm á ég að setja í kertið?
Almenn regla er 6–10% ilmefni af þyngd vaxsins. Til dæmis: í 500 g af sójavaxi setur þú 30–50 g af ilmolíu. Of mikið ilmefni getur valdið ójöfnum loga og bletti á yfirborði.
Af hverju myndast hola (tunnel) þegar kertið brennur?
Það stafar oftast af of grönnum þræði eða of stuttum fyrsta bruna. Leyfðu kertinu að brenna þar til allt yfirborðið hefur bráðnað í fyrsta skipti — það kemur í veg fyrir að hola myndist niður eftir miðjunni.
Hvaða þráð ætti ég að velja?
Þykkt þráðarins fer eftir þvermáli kertisins. Þunn kerti (< 5 cm) þurfa grannan þráð, en breið kerti (> 7 cm) þurfa þykkari þráð til að tryggja jafnan bruna. Best er að fara eftir töflu framleiðanda.
Eruð þið með sendingu?
Já, við sendum um allt land og sendingin er ókeypis þegar pantað er fyrir 15.000 kr eða meira. Einnig er hægt að sækja í verslun okkar að Einhellu 11, 221 Hafnarfirði.